W świecie DIY i nowoczesnego rękodzieła coraz częściej tworzy się tace, podstawki, deski czy blaty, które mogą mieć kontakt z żywnością. To rodzi naturalne pytania:
Czy żywice epoksydowe są do tego bezpieczne? Czy można używać ich do tworzenia przedmiotów użytkowych?

Nie ma certyfikatów – są testy migracyjne

Warto wiedzieć, że nie istnieje coś takiego jak „certyfikat do kontaktu z żywnością” dla żywic epoksydowych w ujęciu ogólnym.
Obowiązujące w Unii Europejskiej przepisy wymagają testów migracyjnych (np. zgodnych z rozporządzeniem UE 10/2011), które badają, czy z utwardzonego materiału nie przedostają się szkodliwe substancje do jedzenia.

Dopiero po przejściu takiego testu dla konkretnego systemu (składnik A + B, utwardzony w określonych warunkach), można mówić o jego przydatności w kontekście kontaktu z żywnością.

Dlaczego skład chemiczny żywicy jest tak ważny?

Wiele tanich i popularnych żywic dostępnych na rynku zawiera tzw. substancje CMR — rakotwórcze, mutagenne lub toksyczne dla rozrodczości.
Najczęściej jest to:

• Eter alkilowo-glicydylowy (C12–C14), oznaczony numerem CAS 68609-97-2, który pełni funkcję reaktywnego rozcieńczalnika.

Substancja ta jest klasyfikowana jako szkodliwa dla płodności (H360f) i oznakowana znakiem ostrzegawczym GHS08.
Choć jest dopuszczona do stosowania przemysłowego (np. w farbach), nie nadaje się do zastosowań w produktach, które mają kontakt z żywnością — nawet po utwardzeniu.

Jeśli chcesz to sprawdzić, zajrzyj do karty charakterystyki składnika A żywicy, którą używasz — tam znajdziesz listę wszystkich składników.

Jak wybrać bezpieczniejszą żywicę epoksydową?

Jeśli tworzysz dekoracje, które mogą mieć kontakt z jedzeniem (choćby pośredni), wybieraj produkty:

• o transparentnym składzie chemicznym (dostępne karty charakterystyki A+B),
• pozbawione składników CMR,
• których producenci nie stosują agresywnych rozcieńczalników.

Po pełnym utwardzeniu chemicznym (minimum 7 dni w warunkach pokojowych), taka żywica może być wykorzystywana np. do produkcji tac, podstawek czy elementów użytkowych, które mają styczność z kubkami, talerzami czy suchą żywnością.

A co z lotnymi związkami organicznymi (LZO/VOC)?

Kolejnym istotnym aspektem przy wyborze żywicy epoksydowej są lotne związki organiczne (VOC – volatile organic compounds). To substancje, które ulatniają się podczas mieszania, wylewania i procesu utwardzania żywicy — i mogą być szkodliwe dla zdrowia człowieka oraz środowiska.

• Wiele tanich lub niskiej jakości żywic emituje dużą ilość VOC – co objawia się ostrym, duszącym zapachem i może powodować bóle głowy, podrażnienie oczu, a nawet reakcje alergiczne.
• Żywice dobrej jakości, zwłaszcza przeznaczone do użytku hobbystycznego lub artystycznego, powinny być oznaczone jako low-VOC lub VOC-free – to oznacza niską emisję szkodliwych oparów.

Dlaczego to ważne?

• Nawet jeśli produkt finalny będzie bezpieczny po utwardzeniu, ekspozycja na VOC w czasie pracy może być bardzo szkodliwa, szczególnie w słabo wentylowanych pomieszczeniach.
• VOC wpływają też na jakość powietrza w domu lub pracowni – a ich długofalowe wdychanie może obciążać układ oddechowy i nerwowy.

👉 Dlatego warto wybierać żywice o niskiej emisji VOC, stosować maseczki ochronne, pracować w dobrze wentylowanych przestrzeniach i unikać kontaktu ze skórą.

Ostrzeżenie: kiedy nie używać żywicy epoksydowej?

• Żywica nie powinna być stosowana do produkcji naczyń jadalnych.
• Nie nadaje się do projektów podgrzewanych (np. podkładki pod garnki).
• Nie nadaje się do kontaktu z kwaśnymi i alkoholowymi produktami (np. cytryna, wino) — mogą naruszyć powierzchnię.

---

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy żywica epoksydowa może mieć bezpośredni kontakt z jedzeniem?
Tylko jeśli przeszła testy migracyjne zgodne z odpowiednimi normami. Większość żywic dostępnych na rynku takiego testu nie posiada, więc można je stosować tylko do kontaktu pośredniego.

Czy są żywice bezpieczne do projektów związanych z jedzeniem?
Tak, ale należy wybierać takie, które nie zawierają substancji CMR i są odpowiednio utwardzone. Kluczowe jest zapoznanie się z dokumentacją producenta.

Jak rozpoznać szkodliwy składnik w żywicy?
Sprawdź, czy w składzie (część A) znajduje się związek o numerze CAS 68609-97-2 – jest to potencjalnie szkodliwy eter alkilowo-glicydylowy. Lepiej unikać żywic zawierających ten składnik.

Czy po utwardzeniu żywica nadal jest szkodliwa?
Jeśli nie zawiera CMR i została w pełni utwardzona, jest chemicznie stabilna i nie powinna wydzielać toksycznych substancji. Wciąż jednak nie powinna mieć kontaktu z żywnością w sposób bezpośredni, jeśli nie była testowana migracyjnie.

Czy wszystkie żywice artystyczne z internetu są niebezpieczne?
Nie wszystkie, ale większość tanich produktów (szczególnie z nieznanych źródeł lub z zagranicznych marketplace’ów) nie posiada pełnej dokumentacji i może zawierać niepożądane dodatki. Zawsze wybieraj produkty od sprawdzonych dostawców.

Czy żywice epoksydowe są szkodliwe do wdychania?
Tak – zwłaszcza w trakcie pracy. Wiele żywic wydziela lotne związki organiczne (VOC), które mogą podrażniać drogi oddechowe. Zawsze używaj maseczki, rękawiczek i pracuj w dobrze wentylowanym miejscu. Wybieraj produkty oznaczone jako low-VOC lub VOC-free, szczególnie jeśli pracujesz w domu.